1/5

't Vaneker, Enschede

Projectbeschrijving


Het Lonneker land is een prachtig landschap met weilanden, beekdalen en boomgroepen. Beeldbepalend zijn de glooiingen en het reliëf, maar ook de karakteristieke bebouwing met rode dakvlakken en witte daklijsten. Nu het gebied niet meer gebruikt wordt voor landbouw kan het de setting worden van een nieuw woongebied.
De stedenbouwkundige spelregels zijn zo opgesteld dat de aanwezige karakteristieken van het landschap met een geclusterde hoevebebouwing ook in de toekomst het beeld bepaald.


DE HOEVE
Om een natuurlijk en in het landschap passend cluster te bereiken stellen wij voor het ensemble zo samen te stellen dat er een losse groepering ontstaat die de natuurlijke en in het terrein aanwezige lijnen volgt, dus bij voorkeur geen ortogonale plaatsing of een star stempelprincipe. Geïnspireerd door het aanwezige landschap en bestaande hoeves stellen wij een natuurlijke inpassing in het landschap voor. Behalve een losse groepering stellen wij ook voor de woningen een dialoog met elkaar aan te laten gaan door ze eenzelfde uitstraling te geven. Eenduidige massa’s in verschillende grootte’s die per hoeve een op elkaar betrokken gemeenschap vormen. In ons voorstel speelt het dak een belangrijke rol, het grote alles overkoepelende dak. Verschillende hoogtes en breedtes zijn mogelijk, maar er is wel overeenstemming over het type dak (zadeldak) en de materialisatie en detaillering. Onder dit dak kunnen alle individuele wensen een plaats krijgen.

HET ERF
Het gemeenschappelijke beeld ontstaat niet alleen door overeenkomsten in massa en materiaalgebruik, maar ook door de plaatsing op het erf en de relatie tot elkaar. De individuele woning gaat een relatie aan met het erf zodat een gemeenschap ontstaat. Er is sprake van een zichtrelatie tussen woning en erf maar belangrijker is nog de buitenruimte van de woning als intermediair tussen woning en erf. Een ruimte die iedere bewoner zelf inricht en gebruikt en daarmee het erf zijn betekenis geeft. Het grillige op een natuurlijke manier ontstane erf overstijgt de functie van ontsluiten en parkeren en wordt een ontmoetingsplek voor alle bewoners. Het binnenkomen op het erf geeft het gevoel van thuiskomen.

PARKEREN
Een extra bouwvolume wordt geïntroduceerd en fungeert als ‘parkeerschuur’, ook de bergruimte is hierin ondergebracht. Uiteraard kan het collectieve deel nog verder uitgebreid worden met washok, ruimte voor een tafeltennistafel etc. Ook de parkeerschuur staat op het erf en staat hiermee in open verbinding.

TERREININRICHTING
Om het samenspel tussen de volumes maar ook de eenheid van de hoeve te onderstrepen stellen wij voor ook het hoeve-terrein als één geheel te zien: een groot groen laken als onderlegger voor het ensemble. Tegenover de semi-openbare buitenruimte gelegen aan het erf heeft iedere woning zijn eigen privé buitenruimte, een terras of deel van de buitenruimte dat grenst aan het woongedeelte van de woning met uitzicht op houtwal en horizon. Iedere bewoner richt zijn buitenruimte naar eigen idee in. Erf, woningen en terrassen worden ingebed in een natuurlijke setting, het bestaande weiland omzoomd door houtwallen aangevuld met losjes geplaatste bosjes om ongewenst zicht op de privé terrassen te voorkomen.

DE WONING
Een belangrijk deel van de woonfuncties (80%) wordt op de begane grond gesitueerd, om de band met het landschap te optimaliseren. Een aantal functies kan ondergebracht worden in af te sluiten volumes, die als losse objecten onder het dak staan. De woning is eigenlijk een grote ruimte die door de positie van de objecten in verschillende in elkaar overlopende ruimtes verdeeld wordt. Een optimale ruimtelijkheid die wordt versterkt door het hoge dak met in het zicht staande spanten.
Op veel plekken in de woning is er (op verschillende manieren) een relatie mogelijk met de ruimte om de woning, in de woning proef je de sfeer en heb je zicht op de mooie aspecten en veranderingen van het landschap en de natuur.

HET BEELD
Iedere bewoner kiest zijn eigen configuratie om de woning in te richten, met het de door hem gewenste functionaliteit en met het door hem gewenste beeld. Dat kan variëren van hightech natte cellen tot traditioneel getimmerde bedsteden en van gevlinderde betonvloeren tot traditionele plavuizen.
Het wonen in een dergelijk landschap met prachtig zicht op veel groen vraagt om een gevel die voor een groot deel transparant is. Een deel van de gevel moet echter gesloten zijn (of op zijn minst gesloten kunnen worden), vanwege privacy maar ook het gevoel van bescherming.
Ook bij de keuze voor de dichte delen van de gevel kan de bewoner individuele keuzes maken. Het materiaal kan variëren van staal plaat tot gepotdekselde houten delen. De eenheid die ontstaat door steeds hetzelfde type dak toe te passen geeft veel vrijheid in materiaalkeuzes voor de gevel, terwijl het resultaat toch een ingetogen beeld is.

WOONMILIEU
Het eindresultaat moet een woning zijn met hoge woonkwaliteit en passend bij de wensen van de bewoners. De woning kan worden voorzien van een warmte koude opslag. De verwarming wordt door een vloerverwarming geregeld, om de relatief hoge ruimte niet onnodig te verwarmen wordt het plafond gekoeld met behulp van een thermisch plafond (=klimaat plafond).

HET PROCES
Het wonen met drie of vier gezinnen op een erf stelt eisen aan de afzonderlijke bewoners. Van belang is dat zij eenzelfde kijk hebben op de uiterlijke verschijningsvorm van hun woning maar wat misschien nog belangrijker is, is de bereidheid een erf te delen met de buren.
Het is mogelijk een hoeve door een, twee, drie of vier architecten te laten ontwerpen. In de laatste gevallen is veel afstemming noodzakelijk en dit zal een intensief proces vragen.
Wij stellen ons voor dat in overleg met de supervisor een groep toekomstige bewoners geformeerd wordt, met behulp van ‘keuzemogelijkheden’ en rekening houdend met ‘architectuur smaak’ en onderlinge chemie.
Het proces van ‘samen’ ontwerpen en bouwen lijkt heel geschikt om te worden vormgegeven als een
CPO-project (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap). Met name het collectieve aspect vraagt om een andere benadering. De architecten stellen samen met hun opdrachtgevers het programma van eisen op, zo dat aan alle individuele eisen wordt voldaan, vervolgens wordt de mogelijkheid onderzocht wat het gemeenschappelijk programma kan zijn, variërend van atelierruimte tot kippenhok of van tafeltennistafel tot zwembad.

PROJECT
Prijsvraag

ADRES
Het Lonneker Land, Enschede

INITIATIEF
Gemeente Enschede ism de Rabobank